AKHİSAR KULİS HABER

KESİŞEN KÜMELER

KESİŞEN KÜMELER
Melda Aslı( meldaasli@akhisarkulishaber.com )
Melda Aslı’nın kaleminden “Başka Açıdan” adlı fark yaratan yazıları her Pazartesi akhisarkulishaber.com’da.
01 Kasım 2021 - 3:54

Geçen günlerde internette Prof. Dr. Sinan Canan’ın küçük bir konuşmasına denk geldim. Orada “Bildiğiniz bir konuyu araştırın; hatta iyi bildiğiniz bir konuyu araştırın. Araştırın ki, ne kadar az şey bildiğinizi görün. ”diyordu. Bu çok çarpıcı bir söylemdi. Hazır Cumhuriyet Bayramı da gelmişken cumhuriyeti araştırmaya karar verdim. Nihayetinde bu topraklarda doğan her vatandaş gibi ben de senede bir kez bu bayramın kutlanışına tanık olmuştum ve tarih derslerinde de defalarca kez dinlemiştim. Bundan daha iyi bildiğim bir konu olamazdı (!)

Şimdi biz cumhuriyeti müthiş bir coşku ile kutluyoruz; cumhuriyet değerlerine dört elle sarılıp yitirmek istemiyoruz ya, aslında başımızı çevirsek hemen şöyle yakınımızdaki komşularımızdan başlayarak bakarsak; İran, Irak, Afganistan’dan tutun da uzak coğrafyalardaki Kore’ye, Çin’e kadar pek çok ülkede yönetim şeklinin bizdeki halinden oldukça farklı bir cumhuriyet olduğunu görürüz.

Günümüz ülkelerinin pek çoğunda ne saf bir demokrasiden ne de saf bir cumhuriyetten bahsedilebilir. Bu ikisi arasındaki geniş yelpazede yer alırlar. Hatta demokratik olduğu halde cumhuriyeti benimsemeyen, cumhuriyeti benimsediği halde demokrasiyi benimsemeyen ülkeler vardır.

Cumhuriyet, halk egemenliğidir. Yöneticilerin belli bir süre için, belli yetkilerle halk tarafından seçildiği yönetim şeklidir. Şimdi bu tanım, akıllara hemen demokrasi tanımını da getirir; çünkü demokraside de halk, yönetime doğrudan veya temsilciler aracılığıyla katılır. Halkın, halk için, halk tarafından yönetilmesidir demokrasi.

Demokrasi ile cumhuriyet, birbiri ile gayet ilgili; hatta aynı anlamda iki kelime gibi gelebilir. Oysa bu kavramlar, birbiriyle kesişen iki farklı kümenin elemanları gibi düşünülebilir. İlk kümemizin ismi, hakimiyetin kaynağı olsun. 4 tane elemanı vardır: monarşi, oligarşi, teokrasi, cumhuriyet. İkinci kümemizin ismi ise, siyasal rejimler olsun. Bunun da 3 elemanı vardır: otoriterizm, totaliterizm, demokrasi.

Cumhuriyetin biri dar, diğeri geniş iki anlamı vardır. Dar anlamında, monarşinin karşıtıdır. Devleti yöneten kadro halktan biri ise, buna cumhuriyet; bir soy takip ediliyorsa buna monarşi denilir.  Cumhuriyette devlet başkanının seçimle veya zorla gelmesinin bir önemi yoktur. Cumhuriyet  ideoloji uğruna çeşitli şekillere sokulabilir: Teokratik cumhuriyet, otokratik cumhuriyet, sosyalist cumhuriyet gibi. Cumhuriyette her zaman bir seçim sandığı vardır ve gerçek bir demokrasiyi temsil etmeyebilir. Hitler Almanya’sına bakacak olursak, halkın oyunu alan ve seçimi kazanan Hitler diktatörlüğü, cumhuriyetin de demokrasinin de sonu olmuştur. Rusya ve Çin de cumhuriyettir; ancak İngiltere, Danimarka Krallığı kadar demokratik değildir. Geniş anlamında ise cumhuriyet, demokrasiyle yakın anlamlı olarak, yöneticilerin seçimle iş başına geldiği devlet şeklidir. 

Gelelim demokrasiye… Kararlar, halkın seçtiği temsilciler tarafından alınıyorsa, demokrasi; tek bir lider veya parti tarafından alınıyorsa, diktatörlük adını alır. Örneğin; İran, Suriye, Çin, Kuzey Kore, cumhuriyeti benimsediği halde diktatörlük ile yönetilirler. Sadece demokrasinin olduğu ülkelerde halk ne derse o olur. Kulağa hoş gelmekle birlikte bu çok tehlikeli olabilir. Çünkü halkın isteği doğru mu yanlış mı diye bakılmaz. Ancak demokrasinin yanında cumhuriyet varsa halkın isteği, devletin bekasına ters düşüyorsa, işte o zaman cumhuriyet, devleti korur.

Cumhuriyet, insanın temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alır. Bunlar, kişinin sadece kendisine aittir, hiçbir şekilde ihlal edilemez, devredilemez, ertelenemez; yani seçilmiş kişiler bile temel hak ve özgürlükleri ihlal edecek uygulamalarda bulunamaz. Buradan yola çıkarak demokrasi, cumhuriyet rejimini taçlandırır, diyebiliriz.

Temel hedefi, dünya milletleri içinde saygı duyulan, uygar ve çağdaş bir Türk toplumu yaratmak olan Mustafa Kemal Atatürk, demokratik cumhuriyeti, Türk milletinin karakterine uygun görmüş ve yönetim biçimi olarak seçmiştir. 29 Ekim 1923 tarihinde de cumhuriyet ilan edilmiştir. Bu yüce eser, Atamızın önderliğinde ona inananlar sayesinde hayata geçirilmiştir. Dünya üzerindeki 208 ülkeden, İslam dinini benimsemiş, demokratik cumhuriyet ile yönetilen tek ülke olma şansını bize veren Yüce Atamızı, binlerce şehit ve gazimizi bu bayramda da saygı ve özlemle anıyoruz.

Sevgiyle kalın!

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

Copyright © 2020 Tüm Hakları Saklıdır. Akhisar Kulis Haber Sitesinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video,vb.) kaynak gösterilmeksizin kullanılamaz.